Drinkwater

Het water dat uit uw kraan komt, komt in de provincie Utrecht grotendeels uit de bodem. In de provincie zijn 24 grondwaterwinningen actief en 2 oppervlaktewaterwinningen, waarvan 1 over kan schakelen op grondwater indien nodig. De oppervlaktewaterwinningen leveren niet aan de provincie Utrecht. In totaal gaat het om ruim 100 miljoen kubieke meter per jaar. Om ervoor te zorgen dat we ook op lange termijn voldoende schoon drinkwater hebben, gelden regels voor het winnen van het water (vergunning) en voor de directe omgeving rondom een waterwinning (grondwaterbeschermingsbeleid). 

Wat moet u doen?

  • Het winnen van grondwater voor drinkwater gebeurt in Utrecht door de drinkwaterleidingbedrijven Vitens en Oasen, de oppervlaktewaterwinningen zijn van Waternet. Om in te kunnen blijven inspelen op de toenemende drinkwatervraag, is het soms nodig een nieuwe winlocatie te ontwikkelen. Wanneer dit speelt, wordt aangeraden om in een vroeg stadium contact op te nemen met de experts van de RUD. Er spelen veel verschillende belangen en factoren een rol die invloed hebben op de geschiktheid van de locatie, die allemaal afgewogen moeten worden. Denk hierbij aan de impact op de natuur, op landbouw en op de bodem. Er wordt berekend wat het effect van de grondwateronttrekking is op de grondwaterstanden en wat de gevolgen hiervan zijn voor de in het gebied aanwezige belangen. Als de locatie is uitgekozen, moet er een plan MER (milieueffectrapportage) worden opgesteld. Is dit traject goed doorlopen, dan kan de vergunning worden aangevraagd. De vergunning kan worden aangevraagd via omgevingsloketonline. 

  • In het gebied rondom de winning, het beschermingsgebied, gelden verboden en vrijstellingen om de kwaliteit van het grondwater te beschermen voor de bereiding van drinkwater. De mate van bescherming hangt af van de kwetsbaarheid van de winning. Hierin wordt onderscheid gemaakt in een waterwingebied (waar de onttrekkingsbronnen staan), een grondwaterbeschermingsgebied (kwetsbare winning) en een boringsvrije zone (minder kwetsbare winning). U kunt op deze kaart nagaan waar de beschermingsgebieden liggen. In de Provinciale Interim Omgevingsverordening staat welke activiteiten onder welke voorwaarden zijn toegestaan in deze gebieden. Veel activiteiten zijn toegestaan, zolang ze geen risico voor de bodem met zich mee brengen. Sommige activiteiten zijn verboden, zoals bodemenergie in grondwaterbeschermingsgebieden. Andere activiteiten mogen met een vrijstelling en moeten worden gemeld.  

Wat doet de RUD?

  • Onze toezichthouders bekijken of de winning binnen de vergunningsvoorschriften functioneert. Is dit niet het geval, dan wordt er, gezien het openbare belang van de drinkwaterwinningen en de wettelijke verplichte leveringszekeringszekerheid die zij hebben, niet direct handhavend opgestreden. Zeker niet op 1 locatie. Er wordt vaak meer op grotere schaal gekeken hoe het leveringsnetwerk kan worden versterkt zodat de winning die op dat moment onder druk ligt, kan worden ontlast. Lijkt het erop alsof ontlasting er binnen nu en snel niet in zit, dan kan het misschien een optie zijn de capaciteit van de winning uit te breiden. Dan kom je weer terug bij vergunningverlening.

    Momenteel zijn we  met Vitens bezig met een actualisatie van de voorschriften. Dat betekent dat we weer secuur door de voorschriften heen gaan die aan de vergunning zijn verbonden om te kijken of ze nog wel dekkend, naleefbaar, handhaafbaar zijn.
     

  • De RUD geeft op basis van de Provinciale Interim Omgevingsverordening advies aan gemeenten over activiteiten of ontwikkelingen in beschermingsgebieden. Dit advies wordt opgenomen in de Omgevingsvergunning. Ook  worden meldingen van activiteiten die los van een omgevingsvergunning staan beoordeeld. Toezichthouders controleren of activiteiten worden uitgevoerd volgens de vrijstellingen. Tegen verboden activiteiten, zoals grote onverharde parkeerplaatsen binnen grondwaterbeschermingsgebieden, treden we handhavend op. 

Veelgestelde vragen over water

  • Bedrijven die bijvoorbeeld bier of frisdrank produceren, winnen hiervoor grote hoeveelheden grondwater. Dit geldt in mindere mate voor tuinders en kwekerijen.

  • In algemene zin is voorlopig nog geen sprake van een tekort aan drinkwater. De grondwatervoorraad is voldoende. In droge perioden wordt wel verzocht om zuinig met grondwater om te gaan, omdat het in sommige gebieden lastig is om in de piekvraag te kunnen voorzien.

    Om te anticiperen op de toenemende bevolkingsgroei tot 2050, wordt momenteel onderzoek gedaan naar een nieuwe waterwinlocatie in het zuiden van de provincie Utrecht op het eiland van Schalkwijk. Daarnaast werkt de provincie met de provincies Gelderland en Flevoland over samenwerking op dit gebied, en werkt de provincie aan beleid voor de lange termijn bijvoorbeeld om water beter vast te houden en water te besparen.